“De kennis, die ik heb opgedaan tijdens de opleiding, pas ik dagelijks toe”

Sem de Paauw heeft zijn weg gevonden naar de erfgoedsector en zich grondig in het vak verdiept. In 2020 begon hij aan de tweejarige opleiding Professional Restauratie, waarvan de opgedane kennis nog dagelijks van pas komt. Maak kennis met Sem en ontdek hoe deze opleiding verdieping en expertise biedt in het werk met erfgoed. 

De weg naar de erfgoedsector

Sem de Paauw startte zijn carrière in de bouw na het afronden van de mbo-opleiding Middenkaderfunctionaris bouw. Zijn stage voerde hij uit bij een aannemingsbedrijf, waar hij vervolgens is blijven werken als timmerman. In de avonduren volgde hij de mbo-opleiding allround timmerman niveau 2 en 3. Zijn hart lag bij monumenten en een vacature als monumentenwachter bij Erfgoed Zeeland was zijn eerste stap richting de erfgoedsector. Sem: “Het was duidelijk dat ik mijn kennis over erfgoed moest bijspijkeren. Gelukkig had ik ervaren collega’s waar ik veel van kon leren en na twee jaar heb ik, samen met collega Tjirke Roelofs, de NCE-opleiding Professional Restauratie gevolgd en afgerond.” Ondertussen werkt Sem al 7,5 jaar als monumentenwachter. 

Passie voor erfgoed 

“Ik ben opgegroeid in Middelburg en ik woon er nog steeds. In deze Zeeuwse stad staan veel historische panden en die hebben me altijd aangetrokken. Het is een schitterende binnenstad en daardoor is mijn interesse in historische panden en monumenten ontstaan. Het heeft er ook voor gezorgd dat ik er graag iets mee wilde doen. Mijn favoriete monument is De Oostkerk, een koepelkerk, in Middelburg. De kapconstructie van die kerk is echt geweldig om te zien.” 

Kennismaken met de erfgoedsector 

“Er zijn weinig mensen, die in aanraking komen met monumenten en de erfgoedsector. Op mijn bouwopleiding heb ik het onderdeel restauratie ook niet gehad. Het is echt een specialisme waar je je voor moet interesseren, er komt toch meer bij kijken dan het werk in de nieuwbouw”, zegt Sem. Het bekende spreekwoord ‘onbekend maakt onbemind’ is van toepassing op de erfgoedsector. Tegenwoordig worden er op verschillende mbo-scholen wel keuzedelen aangeboden, die jongeren kennis laten maken met restauratiewerkzaamheden, zoals het NCE-keuzedeel Restauratie Timmeren/Metselen. Ook het Ambacht in Beeld Festival en de Ambacht in Beeld Opleidingsdagen dragen hun steentje bij aan het onder de aandacht brengen van de restauratiebranche.  

Veranderende kijk op werkzaamheden 

“Voor werk bij een aannemer, die zich niet richt op erfgoed, heb je geen kennis nodig van historie en je denkt er in het algemeen minder over na. Bij de aannemer waar ik werkzaam was, lag de focus van het werk op verbouwingen. Materiaal werd gewoon vervangen en daar keek je verder niet of nauwelijks naar. In de restauratie ligt dat anders. Het gaat om het in stand houden van monumenten en materiaal speelt een grote rol bij de waardestelling van een pand. We proberen eigenaren van monumentale panden te behoeden voor het aantasten van een monument. Als monumentenwachter geef je inzicht in de waarde van het monument en wijs je op het historisch materiaal en het belang van het behoud ervan. Als monumentenwachters geven we sober en doelmatig advies.” 

Toepassen van kennis 

“Een onderdeel dat ik erg interessant vind en wat een grote rol speelt bij de opleiding, zijn de verschillende bouwperiodes en bijbehorende bouwstijlen: van de prehistorie tot de wederopbouw. Dit kwam met name naar voren in het vak CMK (culturele, maatschappelijke en kunsthistorische ontwikkeling). CMG (constructies, materialen en gereedschap) ging voornamelijk over materialen en gereedschap. Deze vakken zijn echt een verrijking geweest en de kennis pas ik dagelijks toe. In mijn rapporten geef ik de cultuurhistorische waarde aan van onderdelen van een gebouw. Deze kunnen niet zomaar vervangen worden en daar attenderen we op in een rapport. Om deze waarde te bepalen, een onderdeel in een tijdvak te plaatsen en te benoemen waar het vandaan komt, moet je wel weten waar je naar kijkt en waar je het over hebt. Deze kennis bouw je op tijdens de opleiding. Herkennen is een essentieel onderdeel. 

Je moet wel echt even tijd in de opleiding steken, maar het is het meer dan waard. Als opdracht heb ik een bouwhistorische verkenning uitgevoerd van De Engelse Kerk Middelburg en ook daar leer je veel van, zoals het anders kijken naar materialen. De feedback van een docent zorgt ervoor dat je nóg meer gaat zien. Die feedback, vaak in de vorm van vragen, is me bijgebleven en pas ik elke dag toe.”  

Medestudenten zorgen voor toegevoegde waarde 

“Klasgenoten zijn werkzaam bij allerlei verschillende partijen en ook daar steek je veel van op. Niet alleen de docenten leren je veel, maar ook je medestudenten hebben een uiteenlopende achtergrond. De een werkt als werkvoorbereider bij een aannemer, de ander werkt bij een gemeente en weer een ander werkt bij een architectenbureau. Je leert veel van de verschillende zienswijzen. Ik volgde de opleiding in Amersfoort en het bijkomende voordeel was dat iedereen uit een ander gebied kwam. Van Groningen tot Zeeland: iedereen nam hele mooie projecten mee om over te praten. Dat was echt leuk.” 

ERM-certificering

“De Provincie Zeeland is steeds meer bezig met ERM-certificering. Ik ben er zelf ook mee bezig om te kijken of wij als Erfgoed Zeeland een certificering aan kunnen vragen. Het is belangrijk dat je de kwaliteit kunt waarborgen en dat toont een ERM-certificering aan. Een vereiste voor ERM-certificering is een opleidingsplan en het volgen van opleidingen.” 

Opleidingsaanbod Provincie Zeeland 

“Ik denk dat het opleidingsaanbod ervoor kan zorgen dat het kennisniveau in de Provincie Zeeland naar een hoger niveau wordt getild. Door de opleidingen ontstaat meer kennis over materialen, inzicht in waar je mee werkt en hoe je bepaalde werkzaamheden aanpakt. Of dat nu bij een aannemer, een gemeente of een architectenbureau is: de algemene lijn kan hier in Zeeland zeker verbeterd worden. Ik hoop dat mensen zich willen verdiepen in het behoud van monumenten in Zeeland en kiezen voor een opleiding. Mijn collega volgt nu de opleiding Professional Restauratie en hij komt elke keer met een glimlach terug van een lesdag.” 

Opleiding Professional Restauratie 

Tijdens de opleiding Professional Restauratie verdiep je je vakkennis over de erfgoedsector en word je breed inzetbaar. Je leert alle ins en outs over het restauratievak aan de hand van de uitvoeringsrichtlijnen van Stichting ERM. Je wordt breed opgeleid, maar je kunt je met je examenopdracht specialiseren in één van de vier uitstroomprofielen: 

• Aannemers/uitvoerders 

• Adviseurs/architecten 

• Medewerkers van gemeenten en andere overheden 

• Inspecteurs/monumentenwachters. 

 

NCE-opleidingsaanbod Zeeland 2026 

Mei: Erfgoed Schilderen in Dordrecht.
September: Professional Restauratie in Middelburg.
September: Specialist Restauratie Timmeren/Metselen in Goes.
November: Inspecteur Gebouwd Erfgoed in Goes. 

Werknemers van Zeeuwse schilders-, onderhouds- of restauratiebedrijven kunnen zich inschrijven voor bovenstaande lichtingen en ontvangen de tegemoetkoming vanuit de subsidieregeling van Provincie Zeeland. Meer informatie: subsidiemogelijkheden. 

De financiële tegemoetkoming voor het onderwijsaanbod van het NCE, RIBO, ErfgoedAcademie en NRC wordt mede mogelijk gemaakt door Provincie Zeeland.