De kracht van de succesvolle opleiding Erfgoed Schilderen

De 8e lichting van de succesvolle NCE-opleiding Erfgoed Schilderen staat op de planning. In maart 2026 start, bij voldoende aanmeldingen, de volgende lichting in Dordrecht. Frank Buijtendorp, opleidingscoördinator Erfgoed Schilderen, is sinds de eerste lichting betrokken bij de opleiding. Hoog tijd om terug te blikken op de afgelopen jaren.  

Van ontwikkelfase naar uitvoeringsfase  

De opleiding is ontwikkeld in samenwerking met onder andere de kenniskring restauratieschilders, ervaren docenten uit het schilderonderwijs, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en is bedoeld voor ervaren onderhoudsschilders, die in hun dagelijks werk regelmatig te maken hebben met monumenten en graag hun vakkennis willen verdiepen om erfgoed op een goede manier te onderhouden. De opleiding wordt ondersteund en bevorderd door OnderhoudNL en is in 2021 van start gegaan. Frank werd gevraagd als docent en een half jaar later werd hij, naast docent, ook opleidingscoördinator. Frank: “De eerste twee groepen startten in Zutphen. Ze hadden de algemene lessen, Organisatie Bouwproces en Bouwhistorie, van de eerste module gevolgd en de opvolgende modules, waarin de groepen dieper in de uitvoerende materie duiken, heb ik opgepakt. Het lesmateriaal was deels nog in ontwikkeling en bijbehorende presentaties heb ik gedurende de loop van de opleiding gemaakt. Dat was echt een intensieve periode en zo’n eerste lichting was best spannend. Ik moest echt in de rol groeien en van lieverlee ben ik er helemaal in thuis geraakt.”  

Invulling van de lessen  

“Na de eerste twee lichtingen in Zutphen startte er direct ook een lichting in Goes. Bij de opleidingen van het NCE koppelen we de theorie aan de praktijk, want dan komt de lesstof tot leven. In de beginperiode zochten we naar de koppeling van de theorie van het ochtendprogramma met een leuke, interessante en passende excursie, gastlessen en praktische werktaken voor het middagprogramma. Hierbij spelen de leerdoelen een belangrijke rol. Het organiseren van een passend programma is nog een hele uitdaging, want eigenlijk moet je praktijksituaties in een schoolsituatie zien te simuleren. Er is een les waarbij de studenten proefjes met verf uitvoeren om te ontdekken hoe verf is samengesteld en waarbij ze er dieper op ingaan onder begeleiding van een expert, in dit geval een laborant.”  

De kracht van de opleiding  

“Wat ik heel goed vind aan de opleiding is het feit dat alle ambachtsmensen, die dagelijks op de steigers staan en met een kwast in de hand werken, een andere bril op krijgen. Ze worden zich bewust van het belang van erfgoed. Ze krijgen de tools aangereikt om erfgoed zo goed mogelijk in stand te houden. Dat is het algemene doel en dat wordt zeker bereikt. Het is ook erg leuk om het enthousiasme van de studenten te zien groeien. Daarnaast zijn de docenten en externe specialisten stuk voor stuk bevlogen mensen met een passie voor hun vak. In de monumentenwereld krijg je altijd te maken met vakidioten en die vertellen maar al te graag alle ins en outs over hun specialisme. Vrijwel alle mensen, die ik benader, zijn altijd enthousiast om mee te werken of zetten hun netwerk in om de juiste personen te vinden. Iedereen is bereid om kennis te delen en elkaar de weg te wijzen. Dat is heel leuk om te zien.”   

Schakel hulp in  

“Het invliegen van specialisten is ook een onderdeel dat we aan de studenten meegeven. Ze hoeven het echt niet allemaal zelf te kunnen, een hoop dingen natuurlijk wel om direct in de praktijk toe te passen, maar als ze twijfelen of iets niet zeker weten in praktijksituaties, dan is het belangrijk dat ze er een specialist bijhalen en weten waar ze verschillende specialisten kunnen vinden.”   

Belang voor de branche  

Ferdinand Wieman, sectormanager bij OnderhoudNL, over de opleiding: “Wij stimuleren kwalitatief schilderwerk op ons nationaal erfgoed volgens ERM-richtlijnen. OnderhoudNL draagt om die reden bij aan het ontwikkelen, onderhouden en promoten van de NCE-opleiding Erfgoed Schilderen. De lidbedrijven van OnderhoudNL zijn namelijk medeverantwoordelijk voor voldoende goed opgeleide vakmensen; nu en in de toekomst.”  

Hoogtepunten van de opleiding 

Frank kijkt met trots terug op enkele hoogtepunten van de opleiding:  

• Diploma-uitreiking 2024 
  “Eind 2024 ontvingen de eerste twee lichtingen hun diploma en kort daarna ook de derde lichting. Dat was wel een mijlpaal. Niet alleen voor mij en de studenten, maar ook voor de branche.”  
• Uiteenlopende excursies 
  “Onze studenten krijgen een breed scala aan excursies aangeboden, afhankelijk van de leslocatie. Van een smederij en verffabriek tot het Schildersmuseum, een glasatelier of restauratietimmerbedrijven. Deze plekken laten de theorie echt tot leven komen. Zo bezochten we onlangs met de groep uit Zwolle het Schildersmuseum in Enkhuizen, een bijzondere ervaring die naadloos aansloot op het ochtendprogramma. We bezoeken ook een ERM-gecertificeerde smederij, waar we uitgebreid inzicht krijgen in de werkwijze en de processen. Daarnaast neemt een kleurhistorisch onderzoeker de studenten mee in het onderzoek naar historische verflagen. Deze excursies spreken tot de verbeelding en verdiepen het vakmanschap.” 

Schrijf je in voor de 8e lichting  

Is de opleiding Erfgoed Schilderen iets voor jou? In maart 2026 gaat, bij voldoende aanmeldingen, de 8e lichting van start in Dordrecht, Zuid-Holland. Meer informatie vind je op de website.   

 Werk jij voor een Zeeuws restauratie- of onderhoudsbedrijf of ben je als zzp’er woonachtig in de Provincie Zeeland? Dan ontvang je een financiële tegemoetkoming van € 1.700,– vanuit de subsidieregeling van Provincie Zeeland. Meer weten? Kijk op de subsidiepagina.  

De financiële tegemoetkoming voor het onderwijsaanbod van het NCE wordt mede mogelijk gemaakt door Provincie Zeeland.